معرفی کتاب «کُردها در سوریه»/اثر ژوردی تژل

کتاب «کُردها در سوریه»/اثر ژوردی تژل، ترجمۀ آزاد حاجی آقایی

تژل که براین باور است کردها در سوریه که همواره «استثنا»یی در حوزه مطالعات کردشناسی بوده اند تنها به یُمن نفوذ قدرتمندانه حزب کارگران کردستان و بهره گیری این حزب از ساختارهای فرصت و بازآفرینی ساختارهای فرصت و تحولات کردستان در عراق توا

به نظر می رسد تبیین منازعات کنونی سوریه تنها در پرتو بازخوانی تاریخ این کشور توان ارائه تصویری نزدیک به واقعیت را داشته باشد. این امر نیز به نوبه خود محتاج بازاندیشی و مداقه در ساخت قدرت این کشور بعد از اتمام دوره قیمومیت، دوران گذار این کشور از استقلال تا سالهای ۱۹۶۳، نوع نگاه سیستم بعث به کردها و دیگر اقلیتهای مذهبی و قومی، ابعاد بین المللی مساله کرد است. در پیش گرفتن چنین نگاهی نیز نیازمند اتخاذ رویکردی میان رشته ای به پویشهای جامعه شناختی و سیاسی کردها طی یک قرن گذشته در سوریه است؛ امری که نتایج آن را بر پهنه منازعات اخیر می توان مشاهده کرد.

شاید بتوان گفت ژوردی تژل، استاد دانشگاه فرایبورگ و مدرسه مطالعات پیشرفته علوم اجتماعی پاریس کتاب «کردها در سوریه »؛ این مهم را با بهره گیری از اسناد منتشر ناشده ی دوران قیمومیت و مطالعات میدانی طی سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۹ به بهترین وجه به انجام رسانیده باشد. تژل که براین باور است کردها در سوریه که همواره «استثنا»یی در حوزه مطالعات کردشناسی بوده اند تنها به یُمن نفوذ قدرتمندانه حزب کارگران کردستان و بهره گیری این حزب از ساختارهای فرصت و بازآفرینی ساختارهای فرصت و تحولات کردستان در عراق توانسته اند جایگاه خود را متعاقب ضعف و فتور سالهای ۱۹۷۰ مجددا کسب نمایند.

کتاب کردها در سوریه برای اولین بار در سال ۲۰۰۹ از سوی انتشارات روتلج و ذیل مجموعه مطالعات اسلامی خاورمیانه منتشر شده است. این کتاب دارای یک مقدمه، پنج فصل و یک بخش نتیجه گیری است. در بخش مقدمه نویسنده کتاب بانگاهی اجمالی به مساله ناسیونالیسم کرد و وجود کردها در سوریه پرداخته و مفهوم «تقیه» را که ماخوذ از مفهوم پردازی «سیاست های نامرئی» جیمز سکات است به عنوان یکی از استراتژیهای مهم کردها در مواجهه با رژیم بعث سوریه است معرفی می نماید.

در فصل اول نویسنده با عنوان «کردها در دوران قیمومیت» به پویشهای درونی کردها پرداخته و آن را متاثر از تحولات کردستان ترکیه و صف بندیهای بین المللی قلمداد می نماید. در فصل دوم مولف به سیاستهای شکل گیری دولت سوریه از سالهای ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۳ پرداخته و با معرفی این دوران به عنوان دوره گذار درصدد بررسی تاثیرات سیاستهای توسعه گرایانه بر ساختارهای طبقاتی جامعه بر می آید. اتخاذ سیاستهای توسعه راه را برای سیاستهای مبتنی بر مساله آب و تملیک اراضی کردها در نواحی شمال جمهوری عربی سوریه و سرانجام تعریب این مناطق باز می نماید؛ امری که در پروژه کمربند عربی در دروان به قدرت رسیدن بعثی ها تحقق می بابد. این مبحث در فصل سوم به تفصیل مورد کنکاش قرار گرفته است. فصل چهارم این کتاب به ابعاد بین المللی مساله کرد پرداخته و پویش های سیاسی جامعه کرد در سوریه را از زاویه پیوند کردها در سوریه با احزاب دمورکرات کردستان عراق، اتحادیه میهنی کردستان و حزب کارگران کردستان به تصویر می کشد.

فصل پنجم واکنش کردها را به تحولات منطقه ای مورد بررسی قرار داده و متاثر از مفهوم سیاستهای نامرئی، تقیه را به عنوان مهمترین شیوه واکنش کردها در مثابل سیاستهای سرکوبگرانه بعث مورد بررسی قرار می دهد. فصل ششم این کتاب با پژوهش میدانی در ارتباط با قیام قامیشلو  به رشته تحریر درآمده است و نویسنده بر این باور است که خشونت‌های غافلگیرکننده‌ مناطق کردنشین شمال سوریه‌ و مناطق کردنشین حلب و دمشق نشانی از ظهور اعتراضات کردی در مقابله‌ با حاکمیت به شمار می رفت تا جاییکه حکومت سوریه‌ نیز از ظرفیت کردها برای چنین عملی ناآگاه و از مقیاس و بزرگی این اعتراضات غافلگیر گردید. نقش رسانه ها در رویت پذیری این رویدادها از سوی مولف به خوبی تبیین شده است.

به رغم اینکه این کتاب تحولات سیاسی-تاریخی کردها در سوریه را تا اواخر سال ۲۰۰۸ مورد بررسی قرار داده است اما قدرت تحلیل و شفافیت تبیین پویش های جامعه شتاختی کردها در سوریه این اثر را به کتابی تبدیل کرده است که محققان و پژوهشگران حوزه مطالعات خاورمیانه نمی توانند این اثر را نادیده بگیرند. این کتاب توسط نشر رامان سخن در تهران و با ترجمه آزاد حاجی آقایی در ۳۰۰ صفحه منتشر شده است.

منبع: فراتاب

اشتراک مطلب با دوستان :

پاسخ دهید